Komunikacyjny ranking miast. Odcinek 6: Wrocław

Jak krakowska komunikacja zbiorowa wypada na tle innych miast? - często pasażerowie zadają nam to pytanie. Postanowiliśmy sprawdzić i opisać zalety i wady systemów komunikacji miejskiej w polskich i europejskich miastach. W szóstym odcinku z Krakowem porównujemy nieco mniejszy od niego Wrocław, któremu w rankingu udało się zdobyć tyle samo punktów. Do stolicy Dolnego Śląska pojechał pracownik Zespołu Organizacji i Rozwoju Transportu ZIKiT, Emil Markowiak.

Komunikacyjny ranking miast. Odcinek 6: Wrocław
Fot. Emil MARKOWIAK

Wrocław to bez wątpienia jedno z najatrakcyjniejszych polskich miast. Jest czwartym pod względem liczby mieszkańców miastem w Polsce. Mieszka tu 638 tysięcy mieszkańców, czyli nieco ponad 100 tys. mniej niż w Krakowie. Wrocław zajmuje znaczącą pozycję w historii transportu na terenie dzisiejszej Polski. Na trasie Wrocław – Oława powstała w 1842 roku pierwsza linia kolejowa, a w 1893 r. Wrocław został pierwszym miastem z tramwajami elektrycznymi. Wrocław może się również pochwalić najwyższym w Polsce budynkiem (Sky Tower) w kategorii wysokość do dachu oraz wysokość do najwyżej położonego piętra (a więc bez iglicy). Miasto jest prężnym ośrodkiem turystycznym, naukowym, ale przede wszystkim biznesowym. Wrocław to również miasto o największym dziedzictwie niemieckiej urbanistyki i architektury.

Czym i dokąd?

Mieszkańcy i goście miasta mają do dyspozycji, jak w Krakowie, dwa podstawowe środki transportu: tramwaje i autobusy. Sieć tramwajowa ma kilka charakterystycznych cech, przez co można ją nazwać niemal idealną. Po pierwsze praktycznie wszystkie linie tramwajowe kursują z tą samą częstotliwością. Jest to 12 minut w szczycie, 15 minut poza szczytem i 20 minut w dni wolne. Wyjątkiem jest kursująca od kilku lat linia 33, która jest wzmocniona w godzinach szczytu do 6 minut. Wrocławska sieć to w uproszczonym opisie promieniście rozchodzące się linie wybiegające ze śródmieścia. Są drobne wyjątki, ale dla większości kierunków możliwość rozdzielenia tras linii pojawia się dopiero w rejonie centrum miasta. Tak więc na każdym kierunku jest kilka linii, które rozdzielają się dopiero w centrum i dalej jadą do różnych pętli. Taka budowa układu linii pozwoliła doprowadzić do niemal idealnej koordynacji linii na wspólnych kierunkach. Wrocławską ciekawostką jest linia 0, a właściwie dwie linie 0L i 0P, czyli „zero lewe” i „zero prawe”. Zataczają trwającą ponad 40 minut pętlę wokół śródmieścia rozpoczynając i kończąc ją na przystanku Dworzec Nadodrze na północ od centrum. Linia, która wyjeżdża z niego, patrząc na mapie, „w lewo” (przeciwnie do ruchu wskazówek zegara) to 0L, a „w prawo” to 0P. Warto wspomnieć, że w pierwszym okresie funkcjonowania tramwajów we Wrocławiu działało kilka konkurujących ze sobą firm, które często budowały torowiska na równoległych ulicach, przez co sieć linii była dość gęsta. Wiele torowisk nie przetrwało więc do dzisiejszych czasów, ale ich fragmenty można odnaleźć m.in. na ulicy Gajowickiej czy Zielińskiego. Są również torowiska czynne, ale nieużywane w ruchu liniowych, np. na ulicy Mickiewicza czy Dyrekcyjnej.

Wrocław2

W ostatnich latach wrocławska sieć uległa kilku drobnym rozbudowom. W 2009 roku ogłoszono projekt „Tramwaj Plus”, w ramach którego nowo budowane trasy miały nie mieć pętli i być obsługiwane przez tabor dwukierunkowy. W 2011 roku otwarto linię na Gaj, a w 2012 r. na Stadion Wrocław (Królewiecką) i Kozanów (Dokerską). W ramach projektu uruchomiono trzy linie obsługiwane taborem dwukierunkowym: 31 (Gaj – Stadion Wrocław Królewiecka), 32 (Gaj – Kozanów Dokerska) i 33 (Pilczyce – Stadion Olimpijski), początkowo z dopiskiem PLUS. Paradoks polega jednak na tym, że linia 33 z obu stron zakończona jest pętlami i tabor dwukierunkowy jest na niej niepotrzebny. Obecnie trwają przygotowania do budowy linii tramwajowej na osiedle Nowy Dwór, tym razem już z tradycyjną pętlą.

Schemat linii tramwajowych

W kwestii taboru Wrocław cechuje się wyjątkowo dużą liczbą zmodernizowanych przez miejscowy Protram składów starego typu. W przeciwieństwie do Krakowa Wrocław nigdy nie kupował tramwajów używanych. Składów 105Na (Konstal) jest 46 sztuk, zmodernizowanych przez Protram 84 sztuki, nowych tramwajów zbudowanych na ich wzór (częściowo z niską podłogą) 32 sztuki (w sumie 162 składy), a nowych tramwajów Škoda jest 48, PESA 8 sztuk i Moderus Beta 9 sztuk. W ten sposób składów nowej generacji (z większościowym udziałem niskiej podłogi) jest we Wrocławiu 25%, a w Krakowie 37%.

Trzeba przyznać, że podróż tramwajami przez Kraków jest znacznie sprawniejsza niż przez Wrocław. Dzięki systemowi sterowania ruchem oczekiwanie na możliwość przejazdu przez skrzyżowania jest w Krakowie mocno zniwelowane. Po przyjechaniu do Wrocławia szybko zwraca uwagę długie oczekiwanie na światłach. Potwierdzają to dane statystyczne, według których średnia prędkość tramwajów w Krakowie wynosi 14,4 km/h, a we Wrocławiu 12,8 km/h (krakow.wyborcza.pl, „Jak wypada Kraków w porównaniu do polskich i europejskich miast“, 13.4.2017).

Wrocław 3

Charakterystyczne dla wrocławskiej sieci autobusowej jest istnienie linii pospiesznych. Jest to pięć linii oznaczonych literami: A, C, D, K i N, a ich liczba przed laty oczywiście była większa. Główne ich zadanie to obsługa odległych dzielnic i osiedli, do których nie docierają linie tramwajowe. Dwie z nich docierają do odległego Psiego Pola (linia D na os. Sobieskiego, a linia N na os. Bolesława Krzywoustego). Alternatywą dla korzystania z linii pospiesznych, na które obowiązuje nieznacznie podwyższona opłata, jest dojazd linią autobusową zwykłą do węzła przesiadkowego (w tym przypadku Pl. Grunwaldzki), a następnie tramwajem do centrum.

Wrocław 4

Ile zapłacić i jak zapłacić?

We Wrocławiu podstawowym biletem jest bilet jednorazowy za 3 zł. Jednocześnie w tej samej cenie sprzedawany jest bilet 30-minutowy, ale formalnie jest to inny bilet i wygląda na to, że nie można stosować ich zamiennie. Bilet jednorazowy obowiązujący na liniach pospiesznych oraz nocnych kosztuje 3,20 zł. Z linii pospiesznych i nocnych można jednak korzystać na biletach 30-minutowych.

Wszystkie pojazdy komunikacji miejskiej we Wrocławiu wyposażone są w automaty biletowe, w których można kupić wszystkie bilety krótko- i średniookresowe. Co istotne, płatności można dokonywać wyłącznie kartami płatniczymi (tylko w sposób nie wymagający użycia PIN Padu). Podobne automaty pojawiły się w Krakowie w autobusach Mobilisa, co wzbudziło kontrowersje wśród osób korzystających dotychczas z automatów na bilon. We Wrocławiu automatów na bilon nigdy w pojazdach nie było, co paradoksalnie może odsuwać zarzuty o dyskryminacja osób bez karty płatniczej. Gotówką płacić można we wszystkich 124 automatach zlokalizowanych na przystankach albo w ich pobliżu.

Automaty w pojazdach mają jeszcze jedną ciekawą funkcję. Otóż można w nich zakodować na kartę URBANCARD bilet kupiony w internecie. W Krakowie jest to możliwe tylko w automatach stacjonarnych, co niweczy sens takiego zakupu. Jak głosi miejska legenda nazwa wrocławskiej karty miejskiej pochodzi od skarbnika miasta Marcina Urbana.

Wrocławska komunikacja miejska jest częściowo zintegrowana z koleją. Między stacjami położonymi na terenie miasta można podróżować pociągami regionalnymi na podstawie biletów ważnych co najmniej 24 godziny. Bilety papierowe, wymagające skasowania, muszą być skasowane wcześniej. 10 kwietnia 2017 roku uruchomiono wewnątrzmiejską linię kolejową na trasie Wrocław Wojnów – Wrocław Nadodrze. Jest to odcinek kolejowy o przywróconym ruchu pasażerskim. Atrakcyjność takiego połączenia jest jednak wątpliwa. Wykonywanych jest łącznie 13 kursów, a bilet jednorazowy kosztuje aż 5,30 zł. Co prawda z połączenia można korzystać bez dopłaty w przypadku posiadania biletów miesięcznych, to jednak aż się prosi, by ceny biletów jednorazowych w obrębie miasta nie były naliczane według zwykłej taryfy.

Rozwiązania warte uwagi

Spore wrażenie robi bogactwo informacji na wrocławskich rozkładach jazdy umieszczonych na przystankach. W porównaniu do informacji prezentowanych w Krakowie pasażerowie we Wrocławiu dowiedzą się dodatkowo, które kursy są obsługiwane taborem niskopodłogowym, jaki jest czas przejazdu do poszczególnych przystanków i na jakich ulicach znajdują się kolejne przystanki na trasie. Podane są również wszystkie kursy zjazdowe wraz ze wskazaniem, do którego przystanku linia jedzie po swojej trasie.

Wrocław 5

W święta Bożego Narodzenia, Wielkanocy i w Nowy Rok we Wrocławiu obowiązują specjalne rozkłady jazdy, które przewidują spadek częstotliwości z 20 do 30 minut na wszystkich liniach tramwajowych. Specjalna częstotliwość obowiązuje również na wybranych liniach autobusowych, a część z nich jest zawieszona.

We Wrocławiu na wszystkich liniach tramwajowych występuje tabor niskopodłogowy. Oczywiście w przypadku większości są to wybrane kursy, ale część osób potrzebujących skorzystać właśnie z takiego taboru może się dostosować do wskazanych godzin odjazdów. Dzięki takiemu rozdysponowaniu taboru nie ma we Wrocławiu miejsc, gdzie nie dociera tabor niskopodłogowy. Jednocześnie wykorzystanie taboru jest maksymalnie zoptymalizowane, ponieważ normą jest, że dany skład po dojeździe do pętli zmienia numer i kontynuuje jazdę na innej trasie. W składach starego typu wymaga to wożenia kilku tablic kierunkowych (jak na poniższym zdjęciu), ale w skali całego miasta z pewnością pozwala zmniejszyć ilość używanego taboru o kilka sztuk.

Wrocław 6

Na koniec warto wspomnieć jeszcze o dwóch wrocławskich ciekawostkach. Miejski przewoźnik postanowił rozweselić pasażerów kasujących bilety i umieścić na nich żartobliwe napisy w stylu „Matka wie, że nie kasujesz?”. Uśmiech na twarzy pasażerów, a czasem zdziwienie, budzi również jeden z zapowiadanych przystanków. Chodzi tu o nazwę „Arkady (Capitol)”, która w drugiej części odnosi się do teatru muzycznego, więc jest wyśpiewywana.

Wrocław 7

Autor tekstu i zdjęć: Emil Markowiak


Podsumowanie

  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Suma
Kraków 3 3 0 1 1 1 1 1 1 0 12
Białystok 4 3 0 0 0 1 0 0 0 1 9
Koszalin 1 3 0 1 1 1 0 0 1 0 8
Pilzno 4 5 0 1 1 1 1 1 1 1 16
Gdynia 4 3 0 0 1 1 0 0 0 0 9
Łódź 4 3 0 1 1 0 0 1 1 0 11
Wrocław 3 3 0 1 1 1 1 1 1 0 12
Maksimum 5 5 1 1 1 1 1 1 1 1 18

 

Uzasadnienie ocen:

  1. We Wrocławiu na jedną linię o wysokiej częstotliwości przypada 17 tysięcy mieszkańców. Lista linii: 0L, 0P, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 14, 15, 17, 20, 23, 24, 31, 32, 33, 106, 113, 115, 122, 126, 127, 128, 134, 136, 144, 146, 148, A, D, N. 3 punkty.
  2. Bilet 30-dniowy na wszystkie linie zwykłe kosztuje 90 zł. Linie zwykłe dojeżdżają we wszystkie rejony miasta, dlatego linie pospieszne można uznać za ofertę dodatkową. 3 punkty.
  3. Najtańszym biletem jest bilet jednorazowy oraz 30-minutowy, który kosztuje 3 zł. 0 punktów.
  4. Bilet 30-minutowy kosztuje 3 zł. 1 punkt.
  5. Bilet 60-minutowy kosztuje 4,40 zł. 1 punkt.
  6. Bilet 24-godzinny kosztuje 11 zł. 1 punkt.
  7. Bilet na dwie dowolne linie kosztuje 60 zł. 1 punkt.
  8. W pojazdach znajdują się automaty biletowe, w których można płacić wyłącznie kartą płatniczą. 1 punkt.
  9. W pojazdach znajdują się automaty biletowe, w których bilety są sprzedawane w cenach regularnych. 1 punkt.
  10. Bilety kupowane w automatach są papierowe i wymagają skasowania. Brak systemu karty miejskiej umożliwiającego płacenie za bilety jednorazowe. 0 punktów.

 

Jak powstaje ranking?

Poniżej prezentujemy zasady przyznawania punktów w każdej z 10 kategorii.

1. Liczba mieszkańców przypadająca na jedną linię kursującą z częstotliwością przynajmniej 3 kursów na godzinę w godzinach szczytu jak i poza szczytem:

0 punktów – brak takich linii

1 punkt – powyżej 25 tys.

2 punkty – od 21 do 25 tys.

3 punkty – od 16 do 20 tys.

4 punkty – od 11 do 15 tys.

5 punktów – do 10 tys.

2. Cena biletu na 28 dni, pozwalającego podróżować po całym obszarze miasta (niekoniecznie wszystkimi liniami), dowolnej osobie (niekoniecznie mieszkańcowi), drugi raz kupującej bilet (ewentualnie wyrabiając specjalną kartę):

0 punktów – brak biletów wieloprzejazdowych;

1 punkt – od 110 zł

3 punkty – 80,00-94,99 zł

4 punkty – 65,00-79,99 zł;

5 punktów – do 64,99 zł

3. Możliwość przejechania 2 przystanków w jednym mieście (do 10 minut), za cenę do 2 zł (ewentualnie wyrabiając specjalną kartę).

4. Możliwość przejechania 5 przystanków w jednym mieście (do 20 minut), za cenę do 3 zł (ewentualnie wyrabiając specjalną kartę).

5. Możliwość przejechania 10 przystanków w jednym mieście, z przesiadką po 5 przystankach (20 minut jazdy, 10 minut przesiadki, 20 minut jazdy), za cenę do 5 zł (ewentualnie wyrabiając specjalną kartę).

6. Możliwość nieograniczonego korzystania z komunikacji miejskiej w obrębie miasta, przez 24 godziny, w cenie do 15 zł (bez wyrabiania specjalnej karty).

7. Możliwość korzystania przez 28 dni z jednej linii (na odcinku 5 przystanków), za cenę do 60 zł.

8. Możliwość zapłacenia za przejazd (kupienia biletu) kartą płatniczą w pojeździe.

9. Możliwość zapłacenia za przejazd (kupienia biletu) w pojeździe, w cenie regularnej jednego przejazdu w jednym mieście do 40 minut (jak w punktach sprzedaży biletów/automatach stacjonarnych), za cenę do 4 zł nie posiadając specjalnej karty.

10. Możliwość bezgotówkowego płacenia (kartą miejską lub płatniczą) za przejazd, bez konieczności zachowania papierowego biletu (potwierdzenia zakupu).

Pokaż metkę
Autor: Emil Markowiak
Osoba publikująca: Piotr Hamarnik
Podmiot publikujący: ZIKiT Kraków
POLECAMY